Περί καφεΐνης!

Αρχική - Άρθρα - Περί καφεΐνης!

Περί καφεΐνης!

Οι πανταχού παρούσες πηγές καφεΐνης, καφές και τσάι, βρίσκονται μεταξύ στα 60 και περισσότερα  είδη φυτών που περιέχουν καφεΐνη.

Μερικά  βότανα  που περιέχουν καφεΐνη και έχουν βρεθεί στα ενεργειακά ποτά και σε άλλα προϊόντα όπως συμπληρώματα διατροφής είναι τα εξής :

Το Guaraná (Paullinia cupana), επίσης γνωστό και ως βραζιλιάνικο κακάο, μεγαλώνει ως θάμνος ή άμπελος στη Βραζιλία. Οι σπόροι του έχουν την υψηλότερη περιεκτικότητα σε καφεΐνη (2,5% -5%) από οποιοδήποτε γνωστό φυτό και χρησιμοποιούνται ως ενισχυτικό γεύσης σε ελαφρύ ποτό  της Βραζιλίας. Το Guaraná φαίνεται να έχει διεγερτικές ιδιότητες  αλλά δεν είναι σαφής αν η καφεΐνη του έχει ανεξάρτητη φαρμακολογική επίδραση.

Το Yerba Mate (Ilex paraguariensis), επίσης γνωστό ως mate, terere, και Chimarrao, προέρχεται από τη Νότια Αμερική. Τα φύλλα και τα κλαδιά παρασκευάζουν  ένα τσάι, το οποίο περιέχει περίπου 70 mg/100 mL καφεΐνης σε σύγκριση με τον καφέ(  57 mg/100 ml). Όπως  και στο guarana, η καφεΐνη πιστεύεται ότι είναι υπεύθυνη για τη φαρμακολογική επίδραση του yerba mate. Η χρόνια κατάποση του yerba mate έχει συσχετισθεί με τον καρκίνο του οισοφάγου και άλλες μορφές καρκίνου.

Το Φιστίκι Cola  (Cola acuminata), καλλιεργείται στην Αφρική και την Κεντρική και τη Νότια Αμερική. Το Cola, το οποίο έχει περίπου το μέγεθος ενός κάστανου, παρασκευάζεται σαν ένα εκχύλισμα που περιέχει περίπου 1.5% -2.5% καφεΐνη για τον αρωματισμό τροφίμων και ποτών τύπου cola. Η περιεκτικότητα του σε καφεΐνη είναι πιθανόν υπεύθυνη για τις φαρμακολογικές επιδράσεις του φιστικιού cola.

Το Κακάο (Theobroma cacao), επίσης γνωστό ως κακάο ή σοκολάτα, περιέχει διάφορες μικρές ποσότητες καφεΐνης.  Σε σύγκριση με τον καφέ, το  τσάι και τα παραπάνω φυτά, το  κακάο είναι ένας πολύ μικρότερος παράγοντας στην συνολική κατανάλωση καφεΐνης.

Η χρήση καφεΐνης σε ποτά τύπου cola επιτρέπεται από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ σαν ένα αρωματικό παράγοντα σε συγκέντρωση 0,02%, η οποία είναι ισοδύναμη με 20 mg ανά 100mL ποτού ή 71 mg ανά 355mL (12 οζ).

Τα ενεργειακά ποτά  θεωρούνται  συμπληρώματα διατροφής,  κάτι το οποίο απαλλάσσει τους κατασκευαστές τους από την υποχρεωτική δημοσιοποίηση της περιεκτικότητας σε καφεΐνη στην ετικέτα του προϊόντος. Σε αντίθεση με τα αναψυκτικά, η περιεκτικότητα σε καφεΐνη των συμπληρωμάτων διατροφής  και των ενεργειακών ποτών που διατίθενται στο εμπόριο ως ‘’συμπληρώματα διατροφής ‘’ δεν υπόκεινται σε ανώτατο όριο δόσης.

Επιπροσθέτως, τα ενεργειακά ποτά καθώς και τα συμπληρώματα διατροφής για την απώλεια βάρους ή το ‘’κτίσιμο’’ του σώματος , συχνά περιέχουν βότανα με σημαντική περιεκτικότητα σε καφεΐνη, γεγονός που μπορεί να μην είναι άμεσα εμφανές στον καταναλωτή. Επιπλέον ,τέτοια  προϊόντα , μπορεί να αναγράφουν στην ετικέτα τους μια ομάδα συστατικών όπως το Guaraná ως «ιδιόκτητο μίγμα», για το οποίο να απαριθμείται το συνολικό βάρος των διαφόρων συστατικών του αντί του ποσού του κάθε συστατικού, κρύβοντας έτσι την περιεκτικότητα σε καφεΐνη.

Ο μέσος ενήλικας καταναλώνει περίπου 168 mg / ημέρα καφεΐνη, περισσότερο από  τον καφέ, το τσάι και τα αναψυκτικά.  Οι καταναλωτές ενεργειακών ποτών δύναται  να πιούν πολύ περισσότερη καφεΐνη.

Η περιεκτικότητα σε καφεΐνη όπως αναφέραμε παραπάνω μπορεί αλλά μπορεί και να μην  αναγράφεται στην ετικέτα κάποιων προϊόντων. Κατανάλωση μεγαλύτερη από 250-300 mg καφεΐνης ανά ημέρα μπορεί να προκαλέσει δυσμενείς επιδράσεις όπως διαταραχές στον ύπνο και ταχυκαρδία.  Οι δόσεις μικρότερες  από 500 mg ανά ημέρα θεωρούνται γενικά ασφαλείς για τους ανθρώπους χωρίς προβλήματα υγείας  όπως η καρδιά ή ηπατική νόσο. Γενετικοί πολυμορφισμοί και αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν επίσης την  αντίδραση  του κάθε οργανισμού στην καφεΐνη, η οποία μεταβολίζεται από το CYP1A2. Οι έγκυες γυναίκες πρέπει να αποφεύγουν υψηλές ποσότητες καφεΐνης, η οποία έχει συνδεθεί κατά καιρούς με  αποβολές.

Δρ.Άννα Παπαγεωργίου

Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Διδάκτωρ Ιατρικής  Σχολής  Αθηνών

Καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Share